Kıssa nedir?

Günümüz Türkçesinde kendisinden ders alınması gereken hikaye, olay veya anlatımlara ?kıssa? adı verilir. Çoğul söylenişi kısas’tır.

Kıssa anlatanlarakıssa-han ya da kıssa-gü denir. En yaygın örnekleri peygamberlerle ilgili kıssaları anlatan kitaplardır. Divan edebiyatında Ahmed Cevdet Paşa’nın Kısas-ı Enbiya veTevarih-i Huleyfa adlı kitabı önemli bir kıssa örneğidir. Divan edebiyatında daha çok mesnevi türünde kaleme alınmışlardır. Düzyazı biçimli kıssalar da vardır. Bunlarda kullanılan dil çok daha sadedir.

Kur’an’daki kıssaların bir bölümü peygamberlerin başında geçen olayların hikayesidir. Hz. Adem, Hz. İbrahim, Hz. İsmail ve diğer peygamberlerin Allah’ın dinini yaymak uğruna başlarına gelen ilginç olaylar, güzel bir dille ve öğüt veren bir tarzda anlatılır. Kıssaların geri kalanından bir bölümü peygamber olmayan bazı şahıslar hakkında bir bölümü de geçmişte yaşamış toplumlar hakkındadır.

Kur’an’da en uzun ve en çok dikkat çeken kıssası Hz. Yusuf’un kıssasıdır. Bu kıssaya girişte şöyle buyurulur: “(Ey Muhammed!) Biz, sana bu Kur'an'ı vahyetmekle geçmiş milletlerin haberlerini sana en güzel bir şekilde anlatıyoruz. Gerçek şu ki, sen bundan önce (bu haberleri) bilmeyen kimselerdendin.” (Yusuf, 3)

Kuranıkerim, insanlara öğütlerini çeşitli biçimlerle verir. Hidayetini doğrudan anlattığı gibi, ‘kıssadan hisse’ çıkarılması için önceden yaşanmış olaylardan kesitler anlatır. Örneğin insanların maddi refahtan dolayı şımarıp haktan savrulmamaları için ‘Karun’u anlatır.

Malın, servetin ve iktidarın Allah yolunda kullanılmasının yüceliğini anlatmak için Hz. Süleyman’dan örnekler verir. Allah’ı unuttuğunda gücün, insanı nasıl saptırdığını göstermek için Firavun’a dikkat çeker; sahip olduğu güçle haddini aşan ve insanlara zulmeden kimselere karşı mücadeleye örnek olarak Hz. Musa’yı gösterir.

Hz. Eyüp saf sabrın örneğidir. Hz. İbrahim’in kıssaları aklı, sağduyuyu ve Rabbe teslimiyeti anlatmak ister. Hz. Meryem ve Hz. İsa kıssalarında iffet, merhamet ve sevgi ön plana çıkar. Bütün kıssalarda denilmek istenen şudur: “Sizin yaşadıklarınız, öncekilerin yaşadıklarının birer benzeridir; onların başından geçenlerden dersler çıkarın…

Eskiden kıssa anlatan kişilere kıssahan veya kıssagu denilirmiş. Kıssa-perdaz sözü ise, daha çok kendi kurguladığı bir hikaye veya masalı anlatan kişiler için kullanılmıştır. Kıssalardan çokluk alınacak bir hisse olduğu için “kıssadan hisse” deyimi buradan türemiş ve dilimize yerleşmiştir.

Sözlükte "kıssa" ne demek?

1. Öykü, fıkra.

Cümle içinde kullanımı

Babam, beni ve kızkardeşimi yanına çağırıp birtakım mucize ve keramet kıssaları anlatmayı da severdi.
- Y. K. Karaosmanoğlu

Kıssa kelimesinin ingilizcesi

n. fable, tale, parable, rede
Köken: Arapça

Son eklenenler